تخت سلیمان (آتشکده آذرگشنسب) کجاست؟

تخت سلیمان به چه نام هایی خوانده می شد؟

مکان های دیدنی که امروز می شناسیم احتمالا نام های متعددی داشته اند. اما اغلب، در طول تاریخ به فراموشی سپرده شدند. تخت سلیمان اما از چنان اهمیتی برخوردار بود که در متون کهن به آن اشاره شد. شیزه، فراد، چیچست و چئچست همه نام هایی است که تخت سلیمان را به آن می خواندند. پلوتارک، مورخ یونانی، از این شهر با نام فراد یاد نموده است. در شاهنامه چیچست به کار رفته و کهن تر از همه این نوشته ها اوستاست که نام آن را چئچست آورده است. امروزه تمام این نام ها از بین رفته و این محل را تخت سلیمان می نامند. اما به نظرتان نام تخت سلیمان از کجا می آید؟ بعضی بر این باورند که حضرت سلیمان این منطقه را ساخته و سال ها در آن زندگی نموده است. بسیاری هم بر این باورند که برای جلوگیری از حمله اعراب به این نام خوانده شده است.

تخت سلیمان (آتشکده آذرگشنسب) کجاست؟

تخت سلیمان کجاست؟

آذربایجان غربی و 45 کیلومتری شمال شرق تکاب جایی است که تخت سلیمان در آن واقع شده است. این شهر باستانی در ادوار مختلف محل سکونت اقوامی مانند، مادها، هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان و مغولان بود. تخت سلیمان در ادوار مختلف در اوج شکوفایی و تمدن درخشید. اکنون نشانی از این شهر در آذربایجان دیده نمی گردد، بر باد شده یک سر، با خاک شده یکسان. یکی از جاهایی که گمان می رود محل تولد زرتشت باشد، شهر شیز است. اگرچه همه محققان هم این سخن را قبول ندارند.

در خصوص قلعه تاریخی تخت سلیمان بدانید

قلعه تاریخی تخت سلیمان از بناهای تاریخی دنیا به شمار می رود. این قلعه بازمانده ای از دوره ساسانیان متشکل از بخش های مختلفی مثل آتشکده آذر گشسب، آتشکده شاهی و جنگ آوران، ایوان خسرو، معبد آناهیتا، آتشگاه های کوچک و دروازه ها و دیوارهای مستحکم است.

تخت سلیمان در دوران ساسانیان

در دوران اردشیر یکم و پس از او، به حذف تاریخ و نقش اشکانیان در کلیه امور تمایل وجود داشت. تفاوت ساسانیان و اشکانیان را می توان اینگونه توضیح داد:

ساسانیان سعی در تقویت حکومت مرکزی و مبارزه با ادیان غیر زرتشتی داشتند. این حکومت خود را موظف به حفظ دین باستانی کشور و آیات و اصطلاحات اوستا دانست. در اوستا از ائیریانم وئجه به عنوان زادگاه زرتشت یاد شده بود که در دوران ساسانی تمایلی به تغییر محل آن از ری به آذربایجان احساس شد. زیرا ری از مدت ها پیش در تیول خاندان معروف مهران، از خاندان های مهم دوران اشکانی، مانند نسا از شهرهای اشکانی مورد ظن ساسانیان بود. آذربایجان به عنوان یکی از مکان هایی که آتشکده آذرگشسب، یکی از بزرگ ترین آتشکده های دوران ساسانیان در آن قرار داشت و به تیسفون پایتخت ساسانیان نزدیک بود مورد توجه ساسانیان نهاده شد. ائیریانم وئجه که قبلاً زادگاه زرتشت تصور می شد به آذربایجان منتقل شد و نام تازه ایران ویج گرفت. جزء نخست این کلمه مقدس می توانست بهترین نام ممکن برای سرزمین واحد و فراگیر ساسانیان باشد. این جزء نخست در ایرانی باستانی آریانام aryānām و در زبان اوستایی aryānem بود. از شکل ایرانی باستان آن در دوران اشکانی آریان حاصل شده بود اما ساسانیان بیشتر به اوستا نظر داشتند.

در تخت سلیمان چه می بینیم؟

تمام آثار تخت سلیمان درون یک حصار و دیوار بیضی شکل شکل گرفته و دور تا دورش را دشتی وسیع فرا گرفته است. حصار بیرونی از سنگ های لاشه ای به ابعاد مختلف و به ضخامت 5 متر و ارتفاع 14 متر و محیط بیرونی 1200 متر بنا شده است. لایه بیرونی حصار با سنگ های تراش دار نماسازی شده و دارای 38 برج دفاعی مخروطی شکل است.

بنای دیوار و حصار بیرونی متعلق به دوره ساسانی است. در دوره ایلخانی نیز علاوه بر مرمت پاره ای از قسمت های فروریخته، دروازه جدیدی در کنار دروازه جنوبی عهد ساسانی احداث شد. داخل حصار بیضی شکل دو مربع مختلف المرکز هم محور به چشم می خورد که در مرکز مربع جنوبی دریاچه و در مرکز مربع شمالی آتشکده واقع شده. دور تا دور این مربع را یک حصار مستطیلی شکل به طول تقریبی 250 متر و عرض تقریبی 150 متر در بر گرفته و 60 برج مدور آن را احاطه نموده. در قسمت شمال غربی دریاچه و در زاویه مربع بزرگ تر، ایوان بلندی دیده کی گردد که به ایوان خسرو نام دارد. این ایوان از آجر قرمز و ملاط ساروج ساخته شده است. ایوان به دو اتاق یا حوض خانه هفت گوش راه می یابد که مربوط به دوره ایلخانان است. در بیرون تخت سلیمان در بخش جنوب غربی یک جوی سنگی وجود دارد که 300 متر طول و 4 متر ارتفاع دارد. این جوی سنگی را اهالی محلی، اژدهای سنگی می نامند.

تخت سلیمان کی ویران شد؟

تخت سلیمان در حمله امپراطور رومیان، که در سال 624 میلادی رخ داد، ویران شد. آقاخان، برادر زاده هلاکوخان، که به دین اسلام گروید بر روی ویرانه های تخت سلیمان مسجدی بنا کرد. این مسجد نیز بعدها ویران شد و فقط کاشی هایی با نقوش و خط برجسته از آن به جا مانده است. مجموعه باستانی تخت سلیمان، قبل از اسلام، بزرگ ترین مرکز آموزشی، مذهبی، اجتماعی و عبادتگاه ایرانیان به شمار می رفت. اما در حمله هراکلیوس، امپراطور رومیان، به ایران تخریب شد.

دریاچه مجموعه تخت سلیمان

از همه این اعداد که بگذریم مشاهده خود دریاچه تجربه فراموش نشدنی است. رنگ این دریاچه طبیعی بسیار چشم نواز است. دلیل رنگ جذاب آن را وجود املاح بی شمار می توان دانست. البته این موضوع سبب شده برای کشاورزی و آشامیدن مناسب نباشد. هوس شنا در این دریاچه را از سرتان بیرون کنید. آب این دریاچه، که از عمق 116 متری از درون زمین به سطح می آید و رسوب های حاصل از این املاح در طی قرن ها، لبه دریاچه را تغییر داده است. درجه حرارت آب این دریاچه در تابستان و زمستان یکسان و حدود 21 درجه است و همین موضوع ثابت می نماید که آب آن از سفره ای زیر زمینی در عمق بسیار زیاد تامین می گردد.

آثار تخت سلیمان مربوط به چه دوران هایی است؟

آثار بناهای دوره های اشکانی، ساسانی و ایلخانان مغول در این محل یافت شده است. مهم ترین آثار به جا مانده در این منطقه آتشکده و تالارهای دوره ساسانی است. بعضی آثار ساسانی دیگر نیز در کوه بلقیس و زندان سلیمان در نزدیکی تخت سلیمان ساخته شده است. این مکان تاریخی در زمان ایلخانیان و در دوره حکمرانی آقاخان، در قرن هفتم هجری، به عنوان تفرجگاه تابستانی استفاده می شده. این حکمران مغول با احداث بناهای مختلفی مانند سالن شورا، ایوان شرقی و ساختمان های 8 و 12 ضلعی یک بار دیگر جان تازه ای به مجموعه تاریخی تخت سلیمان تکاب بخشید.

آتشکده آذرگشنسپ

ایرانیان در دوره ساسانی سه آتشگاه بزرگ و برجسته داشتند. نام آتش هایی که در این آتشگاه ها نگهداری می شد یکی بُرزین مهر (معنای آتش عشق والا) ویژه برزیگران بود که در نزدیکی نیشابور خراسان قرار داشت. دومی فَربغ (آتش فرّ ایزدی) که در کاریان فارس بود و ویژه موبدان و بلندپایگان. سومی آتشکده آذرگشسپ که در تکاب آذربایجان قرار داشت. آتشکده آذرگشسپ ویژه ارتشیان بود و در شهر و محلی به نام شیز یا گَنجَک بر روی کوه اَسنَوند قرار داشت.

آذرگشنسپ به معنای آتش اسب نر است. بر اساس افسانه های ایرانی، علت نام گذاری این مکان را اینگونه روایت می نمایند: کیخسرو هنگام گگرددن بهمن دژ در نیمروز با تیرگی شبانه ای رو به رو شد که دیوان با جادوی خود پدید آورده بودند. آنگاه آتشی بر یال اسب وی فرود آمد و دنیا را دیگر بار روشن کرد و کیخسرو پس از پیروزی و گگرددن بهمن دژ، به پاس این یاوری اهورایی، آتش فرود آمده را آنجا بنشاند و آن آتش و صندلی به نام آتش اسب نر (گشسب یا گشنسب) نامیده شد. این محل هم اکنون تخت سلیمان نام دارد.

تخت سلیمان تکاب در سال 1316 از سوی وزارت فرهنگ و هنر با شماره 318 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

منبع: دالاهو

به "تخت سلیمان (آتشکده آذرگشنسب) کجاست؟" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "تخت سلیمان (آتشکده آذرگشنسب) کجاست؟"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید